Իմ վերլուծության համաձայն՝ Հարավային Կովկասի երկրների՝ Եվրամիության հետ տնտեսական ինտեգրման փորձերը հիմնականում դատապարտված են ապարդյուն լինելու։ Թեև երկրները կարող են քաղաքականապես ձգտել ԵՄ-ին, իրական տնտեսական շահերը պահանջում են մնալ ԵԱՏՄ-ի և նրա սպառողական շուկայի հետ։ Այս տեսակետը հիմնված է տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական և տնտեսական իրադրության վրա, որը ձևավորվում է մի քանի հիմնական գործոնների ներազդմության տակ։
Իրանի դերը և տարածաշրջանային հավասարակշռությունը
Եթե ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հարաբերությունները բարելավվեն և Իրանը կամրապնդի իր դիրքերը, ապա դա կունենա ոչ միայն ռազմավարական, այլև տնտեսական հետևանքներ։ Իրանը կդառնա տարածաշրջանում հավասարակշռող և կայունացնող գործոն։ Այս պայմաններում Թուրքիայի, Իսրայելի, Սաուդյան Արաբիայի և Էմիրությունների ազդեցությունը կթուլանա, իսկ Չինաստանի ազդեցությունը՝ կաճի։
Այս փոփոխությունը կնշանակի Հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցքների (Իրան-Ասիա) ակտիվացում, ինչը կստեղծի նոր տնտեսական հնարավորություններ։ Այդպիսի իրադրությունում ԵՄ-ի հետ տնտեսական կապերի ամրապնդումը կդառնա ոչ թե օբյեկտիվ անհրաժեշտություն, այլ ռազմավարական սխալ։
TRIPP նախագծի վիրտուալ բնույթը
ԵՄ-ի և Ասիայի միջև նախատեսվող TRIPP (Տրանս-Եվրասիական տրանսպորտային միջանցք) նախագիծը, որը հաճախ ներկայացվում է որպես ԵՄ-ի և Ասիայի միջև տնտեսական կապերի ամրապնդման հիմնական գործիք, իրականում հռչակված, վիրտուալ նախագիծ է։ Այն չունի հստակ իրագործողներ կամ կոնկրետ ֆինանսավորման աղբյուրներ։ Երբ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև պարիտետ ձևավորվի, նման նախագծերը կսկսեն արժեզրկվել։
Հայաստանի և մյուս երկրների փորձառությունը
Հայաստանը, ինչպես նաև Ադրբեջանը և Վրաստանը, արդեն փորձել են շրջվել Եվրոպայի ուղղությամբ։ Սակայն Եվրոպան, որը հաճախ անհիմն հույսեր է ներշնչում, իրականում շատ հեռու է Հարավային Կովկասից՝ ոչ թե ֆիզիկապես, այլ նաև հոգեպես։ Թբիլիսիում եվրոպական դրոշները հաճախ էին, քան վրացականը, սակայն վրացական սխտորը չի կարողացել մուտք գործել եվրոպական շուկա։
Հետխորհրդային երկրները, ինչպիսիք են Ուկրաինան և Մոլդովան, ԵՄ-ին միանալուց հետո դառնում են ոչ թե տնտեսական առումով ինքնուրույն պետություններ, այլ ստորադաս օղակներ։
Այս ամենը ցույց է տալիս, որ ԵՄ-ի հետ տնտեսական ինտեգրման ճանապարհը Հարավային Կովկասի երկրների համար տնտեսական ապագա չի կարող լինել։ Իրական տնտեսական շահերը պահանջում են կենտրոնանալ տարածաշրջանային համագործակցության և Ասիայի շուկաների հետ կապերի ամրապնդման վրա։