Հունիսի 14-ին Դիլիջանում տեղի ունեցած Հայաստանի և Ադրբեջանի անվտանգության խորհուրդների քարտուղարների՝ Արմեն Գրիգորյանի և Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի հանդիպումը, իմ վերլուծության համաձայն, ոչ թե Հայաստանի, այլ Ադրբեջանի նախաձեռնություն էր։
Այս եզրահանգումը հիմնված է վերջին տարիներին հայ-ադրբեջանական բանակցությունների ընթացքի վրա։ Գործընթացի տրամաբանությունը ցույց է տալիս, որ բանակցային օրակարգը, ուղղություններն ու պահանջները ձևավորվում են Ադրբեջանում, իսկ Հայաստանը պարզապես հավանության է արժանանում դրանց փաթեթավորման տարբերակներին։ Հաջիևի այցը ևս հետևում է նույն սկզբունքին։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները՝ կապված ադրբեջանցի գործընկերոջ հետ հանդիպման անհրաժեշտության մասին քննարկելու և պատերազմի սպառնալիքը կառավարելու հնարավորությունների հետ, իմ կարծիքով, պետք է դիտարկել որպես տեղեկատվական փաթեթավորում։ Իրականում նման քայլերի հրամայականը որոշում է ոչ թե Երևանը, այլ Բաքուն։
Ադրբեջանի կողմից այս քայլի հիմնական մոտիվը, իմ տեսակետով, ոչ թե Փաշինյանի կառավարման կայունությունը կամ կամայականության ունենալը, այլ ապահովելը, որ Հայաստանում չստեղծվի ոչ կայուն իրավիճակ։ Ավելի էական էր, թե արդյոք խորհրդարանում կանցնի «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը։ Եթե այն անցներ, կխախտվեր 3/5-րդ հարաբերակցությունը, ինչը կստիպեր իշխանություններին փնտրել ընդդիմության հետ պայմանավորվելու տարբերակներ։ Բաքվի համար կարևոր էր, որ Փաշինյանը պահպանի իր մեծամասնությունը, քանի որ դա նշանակում է, որ Բաքուն կարող է շարունակել իր քաղաքականությունը՝ առանց ներքին քաղաքական ճնշման։
Այս ամենի արդյունքում, Հայաստանը, իմ գնահատմամբ, աստիճանաբար դուրս է բերվում որպես վճռորոշ գործոն հայ-ադրբեջանական հարցերի լուծման գործընթացում։ Աշխարհաքաղաքական դերակատարների կողմից Փաշինյանին աջակցելը, դժբախտաբար, նշանակում է աջակցել Հայաստանին որպես սուբյեկտ քաղաքական պրոցեսներից դուրս բերելուն, և սա վերաբերում է հենց պատերազմի և խաղաղության հարցին։
ՀՀ իշխանությունների հայտարարությունները՝ կապված պատերազմի ռիսկերը կառավարելու իրենց ունակության հետ, ես չափազանցություն եմ համարում։ Փաշինյանը, իմ կարծիքով, ի զորու չէ կառավարել նման ռիսկեր, ինչն ապացուցվեց դեռևս 2020 թվականին, իսկ այսօր իրավիճակը դարձել է է՛լ ավելի բարդ։